İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Uzaya giden ilk Türk astronot ve kozmonotlar

Uzaya çıkan ilk Türk astronot ve kozmonotlar

Türkiye 2023 yılında Ay’a bir Türk göndermeyi, uzay alanında çalışmalar yapmayı amaçlıyor. Heyecan yaratan bu gelişme Türkiye’nin ana gündem konusu haline geldi.

Bir yandan da insanlar merak etti; Türkler uzaya gitti mi? Uzaya giden ilk Türk astronot ve kozmonotlar kim? Türk astronot var mı? diye. Bu makalede uzaya giden ilk Türk astronot ve kozmonotlar ile tanışacaksınız.

Ragıp Kamil İlbeyi

Yerli uçak, yerli otomobil, elektrikli yerli traktör ve şimdi Türkiye Uzay Ajansı TUA. Yerli uçak havada, yerli otomobil yollarda, elektrikli yerli traktör henüz tarlalarda değil. Ancak yetkililer çalışmaların devam ettiğini söylüyor. Bunlar üzerinde çalışmalar devam etse de Türkiye havacılık ve askeri araç gereç üretimi konusunda büyük başarılara imza attı.

Türkiye’nin İHA ve SİHA başarısı

İHA ve SİHA’ların Azerbaycan’daki başarısı dünya çapında önemli bir reklam oldu. Bunun sonucunda çeşitli ülkelerden siparişler alındı. Zırhlı, paletli, lastikli araçlar, denizaltı ve gemiler, milli piyade tüfekleri ve nicesi. Türkiye askeri araç gereç üretiminde başarılı bir yükseliş yakaladı. Üretilen silahlar Azerbaycan, Suriye ve Irak’taki askeri harekâtlarda kullanıldı.

2023 bir dönüm noktası

2023 pek çok kesim için önemli bir tarih. Türkiye Cumhuriyeti’nin 100. yılının kutlanacağı bu tarih, bazılarına göre Lozan’ın gizli maddelerinin yürürlükten kalkacağı ve Türkiye’nin esaretten kurtulacağı, yeni bir dönemin başlangıcı olacak. Tarihçiler ve konunun uzmanları Lozan’ın gizli maddelerinin olmadığı konusunda ısrarcı. Ancak bunun tam tersine inanan büyük bir kitle var. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın da 2023 ve 2071 planları var. Bu nedenle 2023 bir dönüm noktası.

Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı, Adalet ve Kalkınma Partisi Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan, Beştepe’deki günlük 10 milyon lirayı aşan masrafı ile dünyanın en savurgan sarayının kongre merkezinde yaptığı konuşmada Türkiye’nin milli uzay çalışmaları programı hakkında bilgi verdi.

“2023 sonuna yakın dünya yörüngesinde ateşleyeceğimiz kendi milli ve özgün hibrit roketimizle Ay’a ulaşarak sert iniş gerçekleştireceğiz. Uzay Programı’ndaki onuncu ve son hedefimiz bir Türk vatandaşını uzaya göndermektir.” şeklinde konuştu.

Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan, Mursi yanlısı Müslüman Kardeşler Örgütü destekçileri tarafından ilk defa Mısır Rabiatü’l Adeviyye’da yapılan ve AKP’nin sembol olarak kabul ettiği Rabia işaretini yaparken

Türkiye Uzay Ajansı’nın 10 yıllık ödevleri

Uzay çalışmaları kapsamında; milli ve özgün hibrit roket geliştirilecek ve Ay’a gidilecek. Yerli uydu üretilecek, marka olunacak. Türkiye’ye özgü bölgesel konumlama ve zamanlama sistemi geliştirilecek. Uzay limanı işletmesi kurulacak. Uzay teknolojileri geliştirme bölgesi ve uzay sanayisi kurulacak. Uzay alanındaki çalışmaları geliştirmek için yüksek lisans ve doktora bursları verilecek. Ulusal, uluslararası yaz okulları, kurslar ve çalıştaylar organize edilecek. 2023 yılında bilimsel görevli bir Türk vatandaşı uzaya gönderilecek.

Türkiye bir ilki başaracak

Türkiye bunları yaparken dünyada bir ilki başaracak. Bu öyle bir ilk ki bunu bu zamana kadar NASA, ESA, Rusya Uzay Ajansı, Almanya Uzay Ajansı, Japon Uzay Ajansı, İngiltere Uzay Ajansı, Kanada Uzay Ajansı, Çin Uzay Ajansı, Hindistan Uzay Ajansı başaramadı.

Gerçekten kolay kolay başarılacak bir iş değil. Çünkü Türkiye Uzay Ajansı, tüm bu hedefleri yıllık 38 Milyon TL yani 5 Milyon dolar ile yapmak zorunda. Evet, TUA’nın yıllık bütçesi 5 milyon dolar. NASA 23 milyar dolar, Avrupa Uzay Ajansı ESA 6 milyar euro, Rusya Uzay Ajansı ise 1.7 milyar dolar bütçe ayırıyor uzay çalışmalarına.

‘Hallederiz!’

TUA’nın bütçesi Türkiye’de tartışma konusu oldu. Türkiye Uzay Ajansı Başkanı Serdar Hüseyin Yıldırım’a, ‘Bu çalışmalar için kaynak nasıl bulunacak?’ diye soruldu.

Yıldırım bu sorulara, “Programımız açıklandı, ‘Biz de girmek isteriz’ diyen diyene. 100 milyon dolar atın desem atacak ülke çok. Para sorun değil ama insan kaynağında sıkıntı var.”

Bu açıklama benim zihnimde, bir zamanların sevilerek izlenen dizisi ‘En Son Babalar Duyar’daki, Levent Ülgen’in oynadığı ‘Hallederiz Kadir’i çağrıştırdı.

Astronot ve kozmonot sözcüklerine Türkçe karşılık

Erdoğan, astronot ve kozmonot sözcüklerine Türkçe karşılık aranmasını, dil bilimciler ve Türkiye yurttaşlarının öneride bulunması istedi.

İlk isim önerisi ise AKP’nin en önemli destekçisi MHP lideri Devlet Bahçeli’den geldi. Bahçeli Cacabey isminin kullanılmasını istedi.

Nurettin Cibril Bin Cacabey, Selçuklular döneminde yaşamış Çorum İskilipli Türk bir gökbilimcidir. Ancak Cacabey özel bir isimdir sıfat değildir.

Sizin öneriniz nedir?

İsim arayışları devam ediyor. Ben, ‘gökmen, gökçe, evrengezer, göktuğ’ gibi isimler önerebilirim.

Astronot ve kosmonot sözcükleri, Yunanca kökenli olsalar da dilimize Fransızcadan geçmiş. Kozmonot ve astronot, yıldız, uzay adamı, anlamlarına geliyor. Uzaya gönderilen bir aracı kullanan, uzaya giden kimse anlamına geliyor.

Uzaya gidecek ilk Türk kim mi olacak?

Türkiye’nin önemli gazeteleri uzaya ilk defa bir Türk’ün gönderileceğini yazdılar. Televizyonlar ‘Uzaya gidecek ilk Türk kim olacak?’ haberi yaptılar. Oysa Türkler daha önce uzaya gitmişlerdi. Turan eller edebiyatı yapan, ‘Ötüken yolu yokuştur’ şarkıları söyleyen, Kazak Kırgız, Türkmen, Özbek, Çuvaş, Yakut ezgilerinde kendi benliğini bulanlar Turan ellere o kadar yabancıydı ki, Ağustos 1962’de bir Çuvaş Türk’ünün, 2 Ekim 1991’de bir Kazak Türk’ünün uzaya gittiğinden haberi yoktu!

Türkiye vatandaşı olan herkese Türk deniliyor. Ulus devlet bilinci olan ülkelerde bu böyle. Fransa ve Almanya’da da durum aynı. Ancak Türkler sadece Türkiye’den ibaret değil. Dünyadaki Türklerin sayısı 300 milyon ile 500 arasında olduğu öngörülüyor. Türkiye’nin nüfusu ise 83 milyon. Türkiyeli ve Türk tartışmaları ise itham ve önyargılar ile kavgalara ve anlaşılmamalara dönüyor…

Uzaya giden ilk Türk astronot ve kozmonotlar

Sizleri, uzaya giden Türk astronot ve kozmonotlar, Andriyan Nikolayev ve Toktar Ebubekirov ile tanıştırmaktan kıvanç duyarım.

Uzaya giden ilk Türk astronot

Andriyan Grigoryeviç Nikolayev (Андриян Григорьевич Николаев) 5 Eylül 1929 yılında Çuvaşistan’ın Shorshely , Mariinsko-Posad bölgesinde dünyaya geldi. Nikolayev uzaya giden üçüncü insan ve ilk Türk kökenli Çuvaş astronottur.

Andriyan Grigoryeviç Nikolayev (Андриян Григорьевич Николаев)
Andriyan Grigoryeviç Nikolayev (Андриян Григорьевич Николаев)

Sovyetlerin 3. dünyanın 5. kozmonotu olan Türk kozmonot Nikolayev, havacı tümgeneral rütbesi ile SSCB’nin uzay çalışmalarında önemli görevler yapmıştır. Uzayda askeri bir deneyde yer alan ilk kozmonottur. Zorlu deneylerden başarı ile çıkması sonrası ona Demir Adam denilmeye başlandı.

İlk Çuvaş kozmonot

Nikolayev, Vostok 3 ve Soyuz 9 isimli iki uzay uçuşunda görev aldı. 1962’de 4 gün, 1970’de ise 18 gün boyunca uzayda kaldı. Her iki uçuş da süre bakımından rekor kırdı. Ayrıca, Vostok 2 ve Soyuz 8 görevlerinde yedek kozmonot olarak görev yaptı.

Andriyan Nikolayev; Lenin Nişanı, Kızıl Yıldız Nişanı, çeşitli madalyalar ve yabancı ülkelerin nişanlarıyla onurlandırıldı. Bulgaristan Sosyalist İşçi Kahramanı, Vietnam İşçi Kahramanı ve Moğolistan Kahramanı ilan edildi. Aydaki Nikolayev kraterine adı verildi.

2004’te kalp krizi sonucu Çuvaşistan’ın başkenti Şupaşkar’da hayatını kaybetti. Doğduğu köy olan Sorseli’de toprağa verildi.

İlk Türk kozmonot Andriyan Grigoryeviç Nikolayev hakkında daha fazla bilgi için bu buraya tıklayın

Uzaya giden ikinci Türk astronot

Sizleri tanıştırmak istediğim bir diğer Türk kozmonot ise, uzaya giden ikinci Türk astronot olan Toktar Ongarbayevich Aubakirov (Aybekirov/Eybekirov), (Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров)

İlk Kazak Türkü astronot ve havacı pilot meslektaşları ve Kazakistan Cumhuriyeti’nin ilk cumhurbaşkanı Nursultan Äbişulı Nazarbayev ile birlikte – Erkin Ses

Toktar Aubakirov, Sovyetler Birliği’nin (Союз Советских Социалистических Республик CCCP), (Union of Soviet Socialist Republics) (USSR) 72’nci ve son kozmonotudur. Dikkat ediniz, 69 – 70 yıllık sosyalist birlik içinde 72 astronot yetiştirmek ve uzay alanında öncü çalışmalar yapmak dünyanın gelişimine büyük katkılar sunmuştur.

İlk Kazak kozmonot

Toktar Aubakirov 27 Temmuz 1946’da, Türkistan’da, Kazakistan’ın Karaganda bölgesinde dünyaya geldi. O uzaya giden ikinci Türk astronot, ilk Kazak kozmonottur.

Pilotluk kariyerine 1976 yılında başlamış, 50’den fazla uçak tipiyle uçmuş, Mig-29 uçaklarının ilk uçuşların yapmış, test uçuşlarını gerçekleştirmiş ve pek çok başarıya imza atmıştır. Kızılorda şehrindeki Korkut Ata Devlet Üniversitesinde profesör olarak da görev almıştır.

Toktar Ongarbayevich Aubakirov (Aybekirov/Eybekirov), (Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров)

1991 yılında Gagarin Yuri Alekseevich Kozmonot Eğitim Merkezinde eğitime başladı. 2 Ekim 1991 tarihinde SSCB, Almanya ve Avusturya arasındaki iş birliğinde, Soyuz TM-13 uzay aracında, araştırma kozmonotu Aleksandr Aleksandroviç Volkov ve Avusturyalı kozmonot Franz Fibok ile birlikte uzaya gönderildi. Yolculuk ve Mir yörünge kompleksindeki çalışmalar 7 gün 22 saat 13 dakika sürdü.

Uzaya gitti geldi SSCB yıkıldı

Baykonur Uzay Üssü‘nden uzay aracı fırlatıldığında Kazakistan SSCB’ye bağlı iken uzay aracı üsse indiğinde Kazakistan bağımsız bir devlet olmuştu.

Kısmetse Ay’a ayak basacak bir Türk

İşte burada iki başarılı Türk astronot ile tanıştınız. Böylelikle Türklerin daha önce uzaya gittiklerini öğrendik. Şimdi ise Ay’a ayak basacak bir Türk ile tanışacağız.

2023 Türkiye, 2024 ABD, 2029 Rusya…

ABD, Ay’a 8 insanlı araçta, 24 astronot göndermiş ve 12 kişi Ay’a ayak basarak yürümüştür. Sovyetler Ay’a astronot göndermedi ama uzaya pek çok bilimsel yolculuk yaptı. Sovyetler Birliği’nin 4 Ekim 1957’de Sputnik 1 yapay uydusunu dünyanın yörüngesine göndermesi, insanlığın uzay ile macerasını başlatan en önemli olaylardan biri olarak kabul edilir. Uzaya çıkan ilk insan Sovyet kozmonot Yuri Gagarin, Ay’a ayak basan ilk insan ise ABD’li Neil Armstrong oldu. Ay yürüyüşünü gerçekleştiren son Amerikalı astronot Gene Cernan oldu ve 1972’den beri Ay’a gidilmedi. Ancak NASA Artemis Uzay Programı kapsamında 2024 yılında Ay’a biri kadın iki astronot göndermeyi planlıyor. Rusya Federal Uzay Dairesi Roscosmos ise 2029 yılında Ay’a insanlı görev yapmayı tasarlıyor.

Neye niyet ne kısmet. Ay’a gidecek Türk haberi bizlerin de bilim ve teknolojik gelişmeler ile daha fazla ilgilenmesine neden olacak gibi görünüyor.

Ne derler bilirsiniz, su gibi gitsin su gibi gelsinler. 🙂

Ragıp Kâmil İlbeyi

İlk yorum yapan siz olun

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir